Rezerwaty przyrody N.Włocławek

Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, siedliska roślin i zwierząt oraz grzybów, a także twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniającej się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi

W zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Włocławek znajduje się 9 rezerwatów przyrody, z czego 8 z nich znajduje się w całości na gruntach nadleśnictwa

Gościąż

Rezerwat przyrody Gościąż o powierzchni ogólnej 227,91 ha, utworzony został w 2001 roku na podstawie Rozporządzenia Wojewody nr 250/00 z dnia 7 grudnia 2000 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (Dz. Urz. z 2001 r. Nr 3, poz. 27).

Jest to rezerwat przyrody nieożywionej (typ: geologiczny i glebowy), a celem ochrony rezerwatu jest zachowanie jednego z grupy naturalnych zbiorników wodnych, o unikalnej w skali kraju, specyfice i charakterze osadów dennych - jeziora Gościąż oraz powierzchni leśnej otaczającej zespół jezior. Położony jest w 77% (175,64 ha) na gruntach Nadleśnictwa Włocławek, obrębu Czarne, leśnictw Dąb i Ruda. Reszta powierzchni rezerwatu przypada na obszar jezior Gościąż i Brzózka, będących poza gruntami administrowanymi przez Nadleśnictwo Włocławek. Tereny leśne stanowią tu nieco ponad połowę (63%) powierzchni całkowitej rezerwatu.

Rezerwat chroni malowniczy kompleks jezior polodowcowych – przede wszystkim Jezioro Gościąż, ale także jeziora: Brzózka, Mielec i Jazy – wraz z przyległymi torfowiskami. Jezioro Gościąż słynie z unikalnych osadów denne – głównie gytii siarczanowo‑węglanowej z mikrolaminami, które tworzą roczne warstwy sięgające nawet 12 000 lat wstecz, będących cennym materiałem paleoekologicznym i klimatycznym. Funkcjonuje tu niemal naturalny układ sedymentacji, bez ingerencji hydrotechnicznej. Obszar rezerwatu został udostępniony do ruchu turystycznego Zarządzeniem Nr 32/2013 RDOŚ w Bydgoszczy z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie wyznaczenia szlaku pieszego na obszarze rezerwatu przyrody „Gościąż”.

Na obszarze rezerwatu występują 3 siedliska przyrodnicze z załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (w tym jedno priorytetowe*):

• 7110* Torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe)

• 91F0 Łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum);

• 9170 Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum i Tilio-Carpinetum).

Uroczysko Nasiegniewo im. dr. Wiesława Cyzmana

Rezerwat przyrody Uroczysko Nasiegniewo im. dr. Wiesława Cyzmana o powierzchni ogólnej 38,91 ha. utworzony został w 2025 roku na podstawie Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Uroczysko Nasiegniewo im. dr Wiesława Cyzmana” (Dz. Urz. z 2025 r. poz. 2568).

Jest rezerwatem leśnym (typ: fitocenotyczny), którego celem jest zachowanie cennych zbiorowisk leśnych - grądów i łęgów wraz z rzadkimi i chronionymi gatunkami roślin. Rezerwat położony jest w całości na gruntach Nadleśnictwa Włocławek, obrębu Włocławek, leśnictwa Szpetal. Obszar należy do rzadkich na tym terenie kompleksów leśnych, w których zachowały się w miarę naturalne zespoły lasów łęgowych i grądów zboczowych z klasy Querco-Fagetea. Rezerwat usytuowany jest na południowo-wschodnim skraju Kotliny Toruńskiej, będącej fragmentem Pradoliny Wisły. Obejmuje on fragment urozmaiconego lasu liściastego w otoczeniu dolinnych form krajobrazowych. Teren jest stosunkowo płaski z lokalnymi deniwelacjami i łagodnie falistą rzeźbą. Rezerwat zlokalizowany jest w dolinie Wisły, co sprzyja występowaniu wilgotnych siedlisk łęgowych oraz bardziej żyznych, mezotroficznych grądów. Obszar cechuje się dobrymi warunkami glebowymi – dominują gleby brunatne i murszowate w zależności od terenu.

Położenie rezerwatu w sąsiedztwie dużego miasta oraz dobre warunki do prowadzenia obserwacji przyrodniczych sprawiają, że „Uroczysko Nasiegniewo” posiada duży potencjał edukacyjno-rekreacyjny.

Wójtowski Grąd

Rezerwat przyrody Grodno o powierzchni ogólnej 3,52 ha, utworzony został w 1987 roku na podstawie Zarządzenia Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych z dnia 18 lutego 1987 r. w sprawie uznania za rezerwaty przyrody (M.P. z 1987 r. Nr 7, poz. 54).

Jest to rezerwat leśny (typ: fitocenotyczny), a celem ochrony rezerwatu jest zachowanie rzadkich na terenach wydmowych zespołów grądu i boru mieszanego z wykształconymi na tym terenie glebami rdzawo-brunatnymi. Położony jest w całości na gruntach Nadleśnictwa Włocławek, obrębu Jedwabna, leśnictwa Przyborowo. Obszar rezerwatu, będący częścią Gostyńsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego, obejmuje fragment zbocza rynny jeziora Wójtowskiego Dużego i porasta śródlądową wydmę. Krajobraz jest typowy dla form rzeźby Kotliny Płockiej – nizinny, ale z wyraźnie wydmowymi fragmentami i lokalnymi przewyższeniami. Obszar porasta naturalny las mieszany z przewagą dębu, lipy i grabu, sprzyjający obecności zbiorowisk grądowych. Zbocze wydmowe nad jeziorem zapewnia malowniczy kontekst i bogatą strukturę terenu.

Na obszarze rezerwatu zidentyfikowano siedlisko przyrodnicze – 9170 grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum i Tilio-Carpinetum).

Dębice

Rezerwat przyrody Dębice o powierzchni ogólnej 41,92 ha, utworzony został w 1998 roku na podstawie Rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 grudnia 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1085).

Jest to rezerwat leśny (typ: fitocentoyczny), a celem ochrony rezerwatu jest zachowanie typowo wykształconej dąbrowy świetlistej oraz występujących w niej rzadkich i chronionych gatunków roślin. Rezerwat położony jest w całości na gruntach Nadleśnictwa Włocławek, obrębu Włocławek, leśnictwa Dębice. Rezerwat obejmuje fragment naturalnej doliny rzecznej, z wyraźnie zaznaczoną terasą zalewową i starorzeczem Wisły. Dominują tu płaskie, nisko położone tereny dolinne, a miejscami także łagodne wyniesienia wynikające z obecności dawnej krawędzi terasy. Gleby w rezerwacie to głównie mady rzeczne, gleby glejowe i torfowe.

Rezerwat Dębice stanowi cenny relikt naturalnych łęgów wiązowo-jesionowych, które dawniej powszechnie występowały w dolinach rzecznych Polski.

Na obszarze rezerwatu występują 2 priorytetowe siedliska przyrodnicze z załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory:

• *91E0 Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe);

• *91IO Ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petreae).

Kulin

Rezerwat przyrody Kulin o powierzchni ogólnej 50,88 ha, utworzony został w 1968 roku na podstawie Zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 23 listopada 1967 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M.P. z 1967 r. Nr 66, poz. 321).

Rezerwat położony jest w całości na gruntach Nadleśnictwa Włocławek, obrębu Włocławek, leśnictwa Szpetal. Obszary leśne stanowią tu 100% powierzchni rezerwatu.

Teren rezerwatu odznacza się dużym zróżnicowaniem wysokości i malowniczym ukształtowaniem terenu, typowym dla zboczy dolinnych. Ukształtowanie to powstało w wyniku procesów erozyjno-akumulacyjnych zachodzących w dolinie Wisły oraz obecności progów tektonicznych.

Rezerwat rozciąga się na zboczu doliny z ekspozycją południową i południowo zachodnią, co sprzyja rozwojowi zbiorowisk ciepłolubnych. Znaczne różnice wysokości terenu i różnorodność gleb (od piasków po rędziny) wpływają na mozaikowy charakter siedlisk.

Na obszarze rezerwatu występują 3 siedliska przyrodnicze z załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (w tym jedno priorytetowe*):

• *91IO Ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petreae);

• 91F0 Łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum);

• 9170 Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum i Tilio-Carpinetum).

Jazy

Rezerwat przyrody Jazy o powierzchni ogólnej 2,62 ha, utworzony został w 1963 roku na podstawie Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 27 maja 1963 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M.P. z 1963 r. Nr 54, poz. 272).

Jest to rezerwat leśny (typ: nasadzeń i upraw), a celem ochrony rezerwatu jest zabezpieczenie i zachowanie najstarszego na Kujawach drzewostanu sosnowego.

Rezerwat znajduje się w całości na gruntach Nadleśnictwa Włocławek, obrębu Czarne, leśnictwa Goreń. Obszar rezerwatu w całości stanowi las. Położony jest w lesistym otoczeniu parowów i krawędzi terasy doliny Wisły. Rzeźba terenu jest łagodna — typowa dla nizinnych form terasowych. Obszar porasta starodrzew sosnowy, który przez dekady rozwijał się w warunkach naturalnego, zrównoważonego ekosystemu leśnego. Choć pierwotny cel ochrony (zachowanie miejsc lęgowych czapli siwej) uległ zmianie, obszar zachowuje wartość ze względu na rzadki w regionie wiekowy drzewostan sosnowy oraz jego walory biocenotyczne.

Olszyny Rakutowskie

Rezerwat przyrody Olszyny Rakutowskie o powierzchni ogólnej 174,62 ha, utworzony został w 1978 roku na podstawie Zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 11 października 1978 r. w sprawie uznania za rezerwaty przyrody (M.P. z 1978 r. Nr 33, poz. 126).

Jest to rezerwat leśny (typ: fitocenotyczny), a celem ochrony rezerwatu jest utrzymanie olsów i lasów łęgowych o charakterze naturalnym. Położony jest w całości na gruntach Nadleśnictwa Włocławek, obrębu Czarne, leśnictwa Kurowo. Rezerwat położony jest w dolinie Wisły, w Niecce Kłócieńskiej – teren podmokły i płaski. Obejmuje fragmenty lasów łęgowych i olsów w otoczeniu Jeziora Rakutowskiego. Niecka Kłócieńska jest wypełniona osadami limnicznymi i torfami, a jej krajobraz stanowią podmokłe lasy, bagna i liczne łąki trzęślicowe. Rezerwat stanowi integralną część Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków „Błota Rakutowskie” (kod PLB040001), współgrając ekosystemowo z rezerwatem Jezioro Rakutowskie – wspólnie tworząc cenną ostoję dla wielu rzadkich i chronionych gatunków ptaków. Kolejną formą ochrony przyrody, z którą pokrywa się rezerwat Olszyny Rakutowskie jest Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk „Błota Kłócieńskie” (PLH040031). Cały rezerwat jest również częścią Gostyńsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego.

Na obszarze rezerwatu występują 2 siedliska przyrodnicze z załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (w tym jedno priorytetowe*):

• *91E0 Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe);

• 91F0 Łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum). Rezerwat posiada zatwierdzony plan ochrony do roku 2032, ustanowiony Zarządzeniem

Grodno

Rezerwat przyrody Grodno o powierzchni ogólnej 132,45 ha, utworzony został w 1998 roku na podstawie Rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Natułanych i Leśnictwa z dnia 21 grudnia 1998 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1088).

Jest to rezerwat leśny (typ: fitocenotyczny), a celem ochrony rezerwatu jest zachowanie jeziora Grodno wraz z otaczającymi go naturalnymi zbiorowiskami leśnymi. Położony jest w całości na gruntach Nadleśnictwa Włocławek, obrębu Czarne, leśnictwa Kurowo. Grunty leśne stanowią 88% powierzchni całkowitej rezerwatu.

Obszar rezerwatu położony jest w mezoregionie Pojezierza Kujawskiego, w obrębie Kotliny Płockiej — stanowiącej część Pradoliny Toruńsko‑Eberswaldzkiej. Rezerwat obejmuje malowniczy krajobraz jeziora Grodno oraz otaczające je lasy i podmokłe tereny. Teren rezerwatu jest dostępny częściowo — w najbliższej okolicy funkcjonuje Ścieżka Historyczno‑Przyrodnicza Grodno o długości ok. 1,6 km.

Na obszarze rezerwatu występują 3 siedliska przyrodnicze z załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (w tym jedno priorytetowe*):

• *91E0 Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe);

• 91F0 Łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum);

• 9170 Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum i Tilio-Carpinetum). Rezerwat posiada zatwierdzony plan ochrony do roku 2044, ustanowiony Zarządzeniem