Ochrona Lasu

Ochrona lasu obejmuje kompleksowe działania mające na celu kształtowanie właściwej kondycji zdrowotnej lasu, co z kolei ma wpływ na zwiększenie odporności drzewostanów na gradacje owadów oraz choroby powodowane przez patogeny grzybowe i inne czynniki. Działania te uwzględniają zalecenia z zakresu urządzania, hodowli, ochrony i użytkowania lasu. Zadaniem ochrony lasu, poza dokładnym poznaniem czynników chorobotwórczych, jest badanie przyczyn powstawania chorób lasu, opracowywanie sposobów likwidacji potencjalnych źródeł chorób lasu, prowadzenie profilaktyki i terapii leśnej. w tym:

a) zwiększanie trwałości ekosystemów leśnych, ich naturalności, różnorodności gatunkowej, genetycznej i strukturalnej oraz zgodności z siedliskiem z uwzględnieniem zróżnicowania mikrosiedlisk;

b) zwiększanie odporności ekosystemów leśnych na szkodniki i choroby, a także zapobieganie rozmnażaniu się szkodliwych owadów na obszarach gradacyjnych;

c) renaturalizację i ochronę zdegradowanych elementów ekosystemów leśnych oraz zapewnienie ich dalszego rozwoju w warunkach antropopresji i zagrożeń środowiska leśnego;

d) monitorowanie zagrożenia ekosystemów leśnych;

e) ochronę różnorodności biologicznej.

Zagrożenia dzieli się na trzy grupy: biotyczne, abiotyczne i antropogeniczne.

Czynniki biotyczne

Wśród czynników szkodliwych z natury biotycznej zagrażających w istotny sposób funkcjonowaniu czy wręcz istnieniu ekosystemów leśnych wyróżnić należy następujące grupy organizmów: owady, patogeniczne grzyby, zwierzyna płowa, gryzonie.

Nadleśnictwo Włocławek prowadzi prognozowanie i zwalczanie występowania takich szkodników drzew jak np.:

- brudnica mniszka

- boreczniki,

- cetyńce,

- szeliniak sosnowy,

- chrabąszczowate (pędraki i imago),

- pozostałe z grupy szkodników pierwotnych sosny (siwiotek borowiec, strzygonia choinówka, poproch cetyniak, barczatka sosnówka, osnuja gwiaździsta),

- pozostałe z grupy szkodników wtórnych (przypłaszczek granatek, kornik drukarz).

Prognozowanie i zapobieganie szkodom ze strony owadów polega na wykonywaniu obligatoryjnych zadań wynikających z Instrukcji Ochrony Lasu oraz wytycznych Zespołu Ochrony Lasu i Instytutu Badawczego Leśnictwa oraz bieżącym reagowaniu na powstające zagrożenia. W tym celu stosuje się różnego rodzaju pułapki m.in. feromonowe (IBL-1), pułapki klasyczne, opaski lepowe, dołki chwytne itd. Zwalczając szkodniki w nadleśnictwie dąży się do minimalizacji korzystania ze środków chemicznych.

Nadleśnictwo Włocławek kładzie duży nacisk na zabiegi profilaktyczne, zmierzające do podniesienia naturalnej odporności i stabilności drzewostanów. Wymienić tutaj należy m.in:

- prowadzenie gospodarki przebudowy i związany z tym wzrost udziału gatunków   

- liściastych oraz różnicująca się struktura wiekowa drzewostanów,

- ochrona drzew dziuplastych,

- wywieszanie skrzynek lęgowych dla ptaków śpiewających,

- wywieszanie budek rozrodczych dla nietoperzy,

- zimowe dokarmianie ptaków.

Ochrona przed zwierzyną

Spośród ssaków wolno żyjących uszkodzenia o znaczeniu gospodarczym w lasach Nadleśnictwa Włocławek wyrządzają głównie:

1. jeleń szlachetny Cervus elaphus
2. sarna Capreolus capreolus
3. łoś Alces alces

Cele oceny zagrożenia oraz zapobiegania szkodom powodowanym przez ssaki (głównie kopytne i gryzonie) w leśnictwie koncentrują się na minimalizacji strat gospodarczych przy zachowaniu równowagi ekologicznej. Działania te obejmują inwentaryzację szkód, prognozowanie zagrożeń oraz stosowanie metod ochronnych.

Najskuteczniejszą formą ochrony upraw i młodników w Nadleśnictwie Włocławek jest grodzenie metalową siatką. Metoda ta jest powszechnie stosowana w Lasach Państwowych w stosunku do gatunków drzew, które są najcenniejsze a zarazem najtrudniej znoszą zgryzanie i spałowanie. Innym sposobem zapobiegającym szkodom od zwierzyny jest smarowanie upraw preparatami z grupy repelentów o nieprzyjemnym dla zwierzyny smaku i zapachu. Środki te nakładane są ręcznie na wierzchołki drzewek, w celu ochrony pączka szczytowego. W lasach Nadleśnictwa  w okresie przełom zimy i wiosny wykłada się  drzewa zgryzowe. Pozostawienie drzew zgryzowych chroni uprawy i młodniki poprzez udostępnienie zwierzynie atrakcyjnego pokarmu tj. kory świeżo ściętych drzew.

Czynniki abiotyczne

Do czynników abiotycznych które powodują szkody w ekosystemie leśnych należą:

- zakłócenia stosunków wodnych (podtopienia i zalania, obniżenia poziomu wód, susze),

– niskie i wysokie temperatury (nadmierna insolacja i temperatura, mrozy, przymrozki wczesne i późne, susze mrozowe),

– wiatr,

– śnieg,

– grad;

W ostatnich latach częstym zjawiskiem są przymrozki późne mające istotne znaczenie, głównie ze względu na rozmiar dokonywanych w nadleśnictwie odnowień dębowych i bukowych. Szkody powodowane przez huragany i silne wiatry (złomy i wywroty) występują w poszczególnych latach w różnym natężeniu, jednak ich rozmiar nie ma aktualnie znaczącego wpływu na gospodarkę leśną nadleśnictwa.

Występująca mała ilość opadów  atmosferycznych na terenie Nadleśnictwa Włocławek w coraz bardziej istotny sposób wpływa na osłabienie drzewostanów i w konsekwencji zamieranie drzew. Narasta również problem zagrożenia pożarowego.

Czynniki antropogeniczne
Do głównych czynników antropogenicznych w Nadleśnictwie Włocławek należy zaśmiecanie oraz pożary. Cały obszar nadleśnictwa zaliczany jest do I kategorii zagrożenia pożarowego, co niestety  potwierdza odnotowywana corocznie duża ilość  pożarów lasu. Najbardziej zagrożone pożarem lasy znajdują się na terenie leśnictw Poraza, Brześć Kujawski, Dębice oraz, Wikaryjskie i Szpetal . Główną przyczyną pożarów w lesie są niestety podpalenia w tym spowodowane nieostrożnym posługiwaniem się ogniem.

Mając powyższe na uwadze oraz realizując przepisy prawne Nadleśnictwo posiada rozbudowaną infrastrukturę p-poż oraz nowoczesny sprzęt gaśniczy.