Wydawca treści Wydawca treści

OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA

17.07.2024 | Bartosz Bittner

W ostatnich latach Polska plasuje się w czołówce pod względem liczby pożarów – zaraz za Portugalią i Hiszpanią, natomiast pod względem powierzchni nimi objętej – znajdujemy się w pierwszej dziesiątce. Częstotliwość pożarów jest m.in. konsekwencją zmian klimatycznych (długotrwałe susze, mała liczba opadów) czy składu gatunkowego naszych drzewostanów – w polskich lasach przeważają gatunki iglaste, ze znacznym udziałem sosny (łatwopalne olejki eteryczne). Niestety większość pożarów nadal wybucha z winy ludzi, spowodowana umyślnymi podpaleniami, wypalaniem traw czy nieostrożnym obchodzeniem się z ogniem.

Zagrożenie pożarami lasów w Polsce jest jednym z najwyższych w Europie. Tylko w 2015 roku na terenach zarządzanych przez LP wybuchło 3732 pożarów, które objęły powierzchnię blisko 880 ha. Ponieważ zapobieganie im wymaga bardzo wysokich nakładów – Lasy Państwowe w walce z tym niebezpiecznym żywiołem sięgają również po fundusze unijne.

Koordynowanie przedsięwzięcia pod nazwą "Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów" PGL LP powierzyło CKPŚ. Projekt ten był realizowany w ramach II osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowiska (działanie 2.1 Adaptacja do zmian klimatu wraz z zabezpieczeniem i zwiększeniem odporności na klęski żywiołowe, w szczególności katastrofy naturalne oraz monitoring środowiska).

Okres realizacji: 2016-2023 r.

Cel projektu: zmniejszenie negatywnych skutków wywoływanych przez pożary w lasach oraz sprawne lokalizowanie źródła zagrożenia i minimalizowanie strat, a w dalszej perspektywie – zmniejszenie średniej powierzchni pożarów i rozszerzenie obserwacji obszarów leśnych, szczególnie w nadleśnictwach zakwalifikowanych do I kategorii zagrożenia pożarowego.

Cele uzupełniające:
•   rozszerzenie obserwacji obszarów leśnych,
•   szybsze i bardziej precyzyjne określenie miejsca powstania pożaru,
•   dokładniejsze prognozowanie zagrożenia pożarowego na podstawie danych meteorologicznych,
•   skrócenie czasu dotarcia jednostek LP na miejsce pożaru.

Dofinansowanie zostało przeznaczone na:

rozwój i modernizację systemów wczesnego ostrzegania i prognozowania zagrożeń, w tym:
- budowę i modernizację dostrzegalni pożarowych (138 szt.)
- zakup nowoczesnego sprzętu umożliwiającego lokalizację i wykrywanie pożarów (183 szt.)
- doposażenie punktów alarmowo-dyspozycyjnych (PAD) (42 szt.)
- budowę stacji meteorologicznych (12 szt.)
wsparcie techniczne systemu ratowniczo-gaśniczego na wypadek wystąpienia pożarów lasów, w tym:
- zakup samochodów patrolowo-gaśniczych (67 szt.)

Zasięg realizacji projektu pn. "Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów"

Mapa 1. Nadleśnictwa realizujące projekt

Kliknij, aby powiększyć:

Realizacja projektu przyczyniła się między innymi do:

zwiększenia odporności lasów na klęski żywiołowe takie jak pożary, którymi zagrożenie wzrasta wraz z ocieplaniem się klimatu,
podniesienia efektywności systemu wczesnego ostrzegania o pożarach w Lasach Państwowych,
zwiększenia powierzchni leśnych objętych monitoringiem oraz skrócenia czasu wykrycia zagrożenia i reagowania
ograniczenia zasięgu pożarów i negatywnych skutków z nimi związanych (np. zubożenie gleby, zniszczenie ekosystemu i zamieszkujących go organizmów, straty materialne),
poprawy ochrony przeciwpożarowej na obszarach sąsiadujących z terenami administrowanymi przez LP, np. parków narodowych czy terenach zamieszkanych (wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców i turystów),
ograniczenia emisji CO₂ w wyniku zmniejszenia liczby oraz zasięgu pożarów.

Wartość projektu

Całkowity koszt realizacji projektu: 88 029 674,40 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 59 472 181,08 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 50 551 353,92 zł

Nadleśnictwo Włocławek uczestniczy w realizacji projektu Ochrony Przeciwpożarowej.

W ramach projektu zrealizowano:

modernizację i rozwój systemów wczesnego ostrzegania i prognozowania zagrożeń;
modernizację i doposażenie punktów alarmowo-dyspozycyjnych (PAD);

zakup nowoczesnego sprzętu umożliwiającego lokalizację i wykrywanie pożarów;
budowę i modernizację dostrzegalni przeciwpożarowych;

zakup samochodów patrolowo-gaśniczych.

Wartość projektu

Całkowity koszt realizacji projektu: 515 179,92 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 400 099,17 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 340 084,29 zł

Zobacz »

MAŁA RETENCJA NIZINNA

16.07.2024 | Bartosz Bittner

Nazwa projektu: Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych

Zrealizowany w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 działanie 2.1 Adaptacja do zmian klimatu z zabezpieczeniem i zwiększeniem odporności na klęski żywiołowe, w szczególności katastrofy naturalne odraz monitoring środowiska

Okres realizacji: 2016-2023 r.

Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe
przy wsparciu Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych jako jednostki realizującej projekt (JRP)

Cel projektu: wzmocnienie odporności na zagrożenia związane ze zmianami klimatu w nizinnych ekosystemach leśnych.

Cele uzupełniające:
• odbudowa cennych ekosystemów naturalnych, a tym samym pozytywny wpływ na ochronę różnorodności biologicznej;
• ocena skutków przyrodniczych wykonywanych zadań realizowana poprzez prowadzenie monitoringu porealizacyjnego wybranych zadań adaptacyjnych.

Podejmowane działania były ukierunkowane na zapobieganie powstawaniu lub minimalizację negatywnych skutków zjawisk naturalnych takich jak: niszczące działanie wód wezbraniowych, powodzie i podtopienia, susza i pożary.

W ramach projektu realizowane zostały inwestycje związane z:
•   budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania zbiorników małej retencji, wraz z niezbędną infrastrukturą umożliwiającą czerpanie wody do celów przeciwpożarowych przez jednostki PSP;
•   budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania małych urządzeń piętrzących w celu spowolnienia odpływu wód powierzchniowych oraz ochrony gleb torfowych;
•   adaptacją istniejących systemów melioracyjnych do pełnienia funkcji retencyjnych z zachowaniem drożności cieku dla ryb;
•   przeciwdziałaniem nadmiernej erozji wodnej – np. poprzez zabezpieczanie brzegów i stoków;
•   przebudową i rozbiórką obiektów hydrotechnicznych niedostosowanych do wód wezbraniowych (mostów, przepustów, brodów).

O oddziaływaniu obiektów retencyjnych decyduje nie ich wielkość, ale liczba urządzeń w zlewni, co przekłada się na ich efektywność na dużą skalę. Budowane były w większości małe obiekty/budowle o prostej konstrukcji z zastosowaniem materiałów naturalnych. Ponieważ obiekty te spełniają głównie funkcje ekologiczne – z założenia są przyjazne dla środowiska. Wszystkie projektowane budowle zostały dostosowane do lokalnych warunków przyrodniczo-krajobrazowych, w tym w taki sposób, aby umożliwić swobodne przemieszczanie się organizmów wodnych.

Podręcznik wdrażania projektu nizinnego i górskiego

Zasięg realizacji projektu pn. "Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych"

Mapa 1. Nadleśnictwa realizujące projekt

Kliknij, aby powiększyć:

Efekty

Za najistotniejszy, mierzalny efekt projektu uznano przede wszystkim retencjonowanie wody. Nie mniej ważny jest również wpływ małej retencji na ochronę przyrody: zbiorniki powstałe w ramach projektu nie tylko przyczyniają się do poprawy bilansu wodnego i uwilgotnienia siedlisk leśnych, lecz także stały się ważną ostoją wodnej fauny i flory, służą jako wodopoje dla leśnych zwierząt i pełnią funkcje biofiltrów.

Osiągnięte wskaźniki:

objętość retencjonowanej wody: 2 544 674,61 mln m³
pojemność obiektów małej retencji: 3 985 194,74 mln m³
liczba obiektów piętrzących wodę lub spowalniających jej odpływ: 1 349 szt.

Wartość projektu

Całkowity koszt realizacji projektu: 246 495 660,08 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 191 222 163 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 162 538 838,55 zł

Nadleśnictwo Włocławek uczestniczy w realizacji projektu Małej Retencji Nizinnej

W ramach zostały zrealizowane inwestycje związane z:

budową, rozbudową, modernizacją i poprawą funkcjonowania małych urządzeń piętrzących w celu spowolnienia odpływu wód powierzchniowych oraz ochrony gleb torfowych:
Leśnictwo Kurowo, oddział 239h (gmina Baruchowo). Zastawka funkcjonuje na cieku wypływającym z Jeziora Grodno. położona jest na terenie rezerwatu przyrody "Grodno", którego celem ochrony jest zachowanie ze względów przyrodniczych, dydaktycznych i krajobrazowych, wielogatunkowych drzewostanów o cechach zbliżonych do naturalnych

Wartość projektu

Całkowity koszt realizacji projektu: 153 865,25 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 153 865,25 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 130 785,46 zł

Leśnictwo Dąb oddział 65i (gmina Włocławek). Zastawka funkcjonuje na terenie rezerwatu przyrody "Gościąż", którego celem ochrony jest zachowanie unikatowych w skali kraju serii laminowanych osadów dennych. Osady tworzy głównie gytia siarczanowo-węglanowa z mikrolaminami sięgającymi 12 tysięcy lat wstecz . Została zbudowana na rzece Rudzie, przed jej wpływem do Jeziora Jazy.

Wartość projektu

Całkowity koszt realizacji projektu: 163 237,46 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 163 237,46 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 138 751,84 zł

Leśnictwo Dąb oddział 68g (gmina Włocławek). Zastawka funkcjonuje również na terenie rezerwatu przyrody "Gościąż" . Została zbudowana na rzece Rudzie, pomiędzy Jeziorem Gościąż i Jeziorem Brzózka.

Wartość projektu

Całkowity koszt realizacji projektu: 163 822,98 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 163 822,98 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 139 249,53 zł

Zobacz »

Najnowsze aktualności Najnowsze aktualności

Powrót

Światowy Dzień Mokradeł

02.02.2026 | RDLP w Toruniu

Światowy Dzień Mokradeł 2026

2 lutego obchodzimy Światowy Dzień Mokradeł – ustanowiony na pamiątkę podpisania w 1971 r. Konwencji Ramsarskiej, czyli międzynarodowego porozumienia poświęconego ochronie obszarów wodno-błotnych. Polska jest stroną Konwencji od 1978 r.

Tegoroczne hasło brzmi: „Tereny podmokłe i wiedza tradycyjna: celebrowanie dziedzictwa kulturowego”. Podkreśla ono, że mokradła to nie tylko kluczowe elementy środowiska przyrodniczego, lecz także przestrzenie, z którymi od pokoleń związane są praktyki gospodarowania, zwyczaje i lokalna wiedza o naturze.

Czym są mokradła i dlaczego wymagają szczególnej troski?

Zgodnie z Konwencją Ramsarską, do obszarów wodno-błotnych zalicza się m.in. tereny bagien, błot i torfowisk oraz zbiorniki wodne – naturalne i sztuczne, stałe i okresowe, o wodach stojących lub płynących. W praktyce są to np. torfowiska, rozlewiska, podmokłe łąki, leśne oczka wodne czy starorzecza. Choć często pozostają „w cieniu” bardziej widocznych elementów krajobrazu, pełnią funkcje, których nie da się łatwo zastąpić rozwiązaniami technicznymi.

Mokradła odgrywają kluczową rolę w retencji wody – działają jak naturalna gąbka: gromadzą wodę w okresach intensywnych opadów, a następnie stopniowo ją uwalniają, co ma znaczenie w czasie suszy. W warunkach coraz częstszych ekstremów pogodowych przekłada się to na większe bezpieczeństwo hydrologiczne i stabilność ekosystemów. Równie ważna jest funkcja oczyszczania wody: roślinność oraz osady mokradeł zatrzymują część zanieczyszczeń i składników odżywczych, ograniczając ich spływ do rzek i jezior.

Ostoje bioróżnorodności i sprzymierzeńcy klimatu

Obszary wodno-błotne należą do najbardziej produktywnych przyrodniczo ekosystemów na świecie. To miejsca rozrodu, żerowania i schronienia dla wielu gatunków ptaków, płazów, owadów, ssaków oraz roślin związanych z wodą i wilgotnymi siedliskami. Szacuje się, że od mokradeł zależy nawet około 40% gatunków roślin i zwierząt. Z perspektywy ochrony przyrody oznacza to, że zachowanie tych terenów jest równoznaczne z ochroną całych sieci zależności ekologicznych.

W kontekście zmian klimatu mokradła są również niezwykle istotne, ponieważ magazynują duże ilości węgla w glebach i osadach. Ich degradacja może prowadzić do uwalniania tego węgla do atmosfery, natomiast ochrona i odtwarzanie – do utrzymania naturalnych zasobów oraz wzmacniania odporności krajobrazu na susze i nawalne opady.

Wiedza tradycyjna – ważny element ochrony mokradeł

Hasło Światowego Dnia Mokradeł 2026 kieruje uwagę na fakt, że przez wieki mokradła współkształtowały lokalne społeczności, a społeczności współkształtowały sposób korzystania z tych terenów. Tradycyjne formy użytkowania – oparte na obserwacji przyrody, sezonowości i szacunku dla zasobów – często sprzyjały zachowaniu równowagi wodnej oraz różnorodności biologicznej. Dziś, w dobie presji inwestycyjnej i przekształceń środowiska, ta perspektywa staje się szczególnie cenna: przypomina, że skuteczna ochrona przyrody to nie tylko działania techniczne, ale również mądre zarządzanie i odpowiedzialne decyzje.

Działania leśników na rzecz mokradeł

Lasy Państwowe, w tym nadleśnictwa nadzorowane przez RDLP w Toruniu, podejmują działania służące ochronie i poprawie funkcjonowania ekosystemów wodno-błotnych, w szczególności poprzez rozwój małej retencji oraz prace wspierające naturalne zatrzymywanie wody w krajobrazie leśnym. Obejmują one m.in. budowę i modernizację obiektów retencyjnych, spowalnianie odpływu wody oraz przedsięwzięcia ukierunkowane na przywracanie właściwych warunków siedliskowych tam, gdzie jest to możliwe i zasadne.

Światowy Dzień Mokradeł to dobra okazja, by spojrzeć na las i jego otoczenie szerzej – jako na system powiązań, w którym woda decyduje o trwałości przyrody, bezpieczeństwie ludzi i jakości życia. Ochrona mokradeł jest inwestycją w przyszłość: w stabilny klimat, czyste zasoby wodne i bogactwo bioróżnorodności.

Z dodatkowymi informacjami na temat tegorocznego Światowego Dnia Mokradeł można zapoznać się również na stronach Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz World Wetlands Day.